Πρόταση εκτόνωσης και βιωσιμότητας

Από τους: Σάββα Ρομπόλη, Βασίλειο Μπέτση

Οι θεμελιώδεις επιδιώξεις του Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης (ΣΚΑ) συνοψίζονται στη μακροχρόνια εξασφάλιση της οικονομικής του βιωσιμότητας καθώς και

της κοινωνικής του αποτελεσματικότητας (επαρκές και ικανοποιητικό επίπεδο

της ποιότητας ζωής των συνταξιούχων).

 

Στην κατεύθυνση αυτή η οικονομική και κοινωνική πολιτική απαιτείται

να παρακολουθεί συστηματικά, να σχεδιάζει και να αποφασίζει αναφορικά

με τις επενδύσεις, την απασχόληση, το εισόδημα, την παραγωγικότητα της εργασίας κ.λπ., προκειμένου να επιτυγχάνει μεσο-μακροπρόθεσμα τη διατήρηση του επιπέδου διαβίωσης των εργαζομένων-ασφαλισμένων αλλά και των συνταξιούχων.

 

Από την άποψη αυτή, οι κοινωνικές δαπάνες και ειδικότερα οι δαπάνες σύνταξης δεν αποτελούν τροχοπέδη, όπως υποστηρίζεται, στην ανάπτυξη και την απασχόληση αλλά αποτελούν αναπαραγωγική και επεκτατική συνιστώσα του ευρύτερου οικονομικού συστήματος, με ό,τι θετικό συνεπάγεται, ιδιαίτερα κατά τη σημερινή περίοδο εξόδου από την παρατεταμένη εξαετή ύφεση, στις επενδύσεις, το εισόδημα, την απασχόληση, τη ζήτηση κ.λπ.

 

Σ’ αυτή τη θεώρηση του μακρο-οικονομικού και μακρο-κοινωνικού πλαισίου, η διατύπωση μιας εναλλακτικής πρότασης για τις απαραίτητες αλλαγές στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στη χώρα μας επικεντρώνεται στην αναγκαιότητα θεσμικών και διαρθρωτικών παρεμβάσεων εξορθολογισμού στο πεδίο των εισροών και των εκροών του ΣΚΑ καθώς και στη διατήρηση του επιπέδου των συντάξεων (κύριων και επικουρικών) στα σημερινά (2015) επίπεδα.

 

Στην προοπτική αυτή, οι αναλογιστικές προβολές της μελέτης βασίστηκαν στην παραδοχή ότι ο πληθυσμός της χώρας μας θα μεταβληθεί στο μέλλον μέχρι το 2060 με τις δημογραφικές προβολές της Εurostat των Ageing Reports 2009 και 2012 που εκτιμούν τον πληθυσμό ίσο με 11 εκατ. άτομα και όχι του Ageing Report 2015 που εκτιμά τον πληθυσμό σε 8,6 εκατ. άτομα, δεδομένου ότι η εκτίμηση αυτή θεωρεί ότι η σημερινή κρίση και ύφεση θα επηρεάζει τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις της χώρας μας μέχρι το 2060. Ετσι εκτιμήθηκε ο ελάχιστος απαιτούμενος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ (1,5%) ώστε να εξασφαλίζονται στο ΣΚΑ οικονομική ισορροπία και σταθερότητα στο επίπεδο διαβίωσης των συνταξιούχων.

 

Παράλληλα, η πρόταση περιλαμβάνει σε επίπεδο αρχιτεκτονικής του ΣΚΑ:

 

α) την ουσιαστική ενοποίηση σε τρία ασφαλιστικά ταμεία κύριας ασφάλισης

(Μισθωτών - Ελεύθερων Επαγγελματιών - Αγροτών),

β) ένα ασφαλιστικό ταμείο Επικούρησης και Εφάπαξ με δύο αυτοτελείς κλάδους,

γ) βασική-αναλογική σύνταξη,

δ) επικουρική σύνταξη και

ε) εφάπαξ παροχή.

Η βασική σύνταξη χρηματοδοτείται από το κράτος (φορολογία) και χορηγείται χωρίς κριτήρια.

Δεν έχει χαρακτήρα προνοιακού τύπου και επομένως δεν απαιτείται για τη χορήγησή της

η θεσμοθέτηση εισοδηματικών ή περιουσιακών κριτηρίων. Η αναλογική σύνταξη βασίζεται

στο σύστημα των καθορισμένων παροχών το οποίο λειτουργεί με βάση την αρχή της αλληλεγγύης

των γενεών, την κοινωνική δικαιοσύνη και έχει ως σημείο αναφοράς το διανεμητικό σύστημα.

 

Χρηματοδοτείται από τις εισφορές των ασφαλισμένων και των εργοδοτών. Η επικουρική σύνταξη αποτελεί τον δεύτερο πυλώνα της κοινωνικής ασφάλισης και χρηματοδοτείται από τις εισφορές

των εργαζομένων και των εργοδοτών. Στο πλαίσιο του Ν.4052/2012 προβλέπεται η δυνατότητα εθελοντικής μετατροπής ταμείων επικουρικής ασφάλισης σε ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης υποχρεωτικής προσχώρησης.

 

Τα ποσοστά αναπλήρωσης εξελίσσονται χωρίς εσωτερική κατάτμηση από 0,90% (0-19 έτη ασφάλισης), μέχρι 1,59% (45-55 έτη ασφάλισης), 1,62% (40-44 έτη ασφάλισης) και 1,50%

(35-39 έτη ασφάλισης). Οι συντάξιμες αποδοχές υπολογίζονται στην καλύτερη εισοδηματική 20ετία

και όχι του συνόλου του εργασιακού και ασφαλιστικού βίου. Το συνολικό ποσοστό αναπλήρωσης (κύρια σύνταξη 58% - επικουρική σύνταξη 12%) διατηρείται στα σημερινά επίπεδα (65%-70%).

 

Τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης διατηρούνται στα σημερινά επίπεδα (62 ετών με 40 έτη ασφάλισης και 67 ετών). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι θεσμικές και διαρθρωτικού χαρακτήρα παρεμβάσεις εξορθολογισμού ενίσχυσης των εισροών (κύρια και επικουρική ασφάλιση) (4,8 δισ. ευρώ τον χρόνο περίπου) θα συμβάλουν στην αναχαίτιση και τον έλεγχο των συνταξιοδοτικών δαπανών

(15,5% του ΑΕΠ).

 

Παράλληλα, τα αντίστοιχα μέτρα ανάσχεσης των εκροών (κύρια και επικουρική ασφάλιση)

(3 δισ. ευρώ τον χρόνο περίπου) συμβάλλουν στη διαμόρφωση του επιπέδου των συνταξιοδοτικών δαπανών κάτω του 15,5% του ΑΕΠ κατά την τριετία 2016-2018. Με άλλα λόγια, τα μέτρα ενίσχυσης των εισροών και ανάσχεσης των εκροών (κύρια και επικουρική ασφάλιση) συμβάλλουν στη σταδιακή

μείωση των δημόσιων δαπανών για την κάλυψη των ελλειμμάτων της κοινωνικής ασφάλισης κατά ποσοστό από 4,5% του ΑΕΠ το 2016 στο 3% του ΑΕΠ το 2050, όπως παρατηρείται στις βόρειες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

 

Συμπερασματικά, από την αναλογιστική ανάπτυξη των προαναφερόμενων μεταβλητών προκύπτει ότι η βιωσιμότητα του ΣΚΑ (15,5% του ΑΕΠ) εξασφαλίζεται μέχρι το 2028-2030 χωρίς τη μείωση του επιπέδου των συντάξεων (κύριων και επικουρικών), η ανεργία το 2030 διαμορφώνεται στα επίπεδα του 13% και το ΑΕΠ το 2033 διαμορφώνεται στο αντίστοιχο επίπεδο του 2010 (240 δισ. ευρώ).

 

Με άλλα λόγια, όπως αποδεικνύεται, με τη συγκεκριμένη εναλλακτική πρόταση το ΣΚΑ στην Ελλάδα διατηρώντας τις συντάξεις (κύριες και επικουρικές) στα σημερινά επίπεδα θωρακίζεται για την προσεχή 15ετία, κατά την οποία απαιτείται να εφαρμοστούν τα προτεινόμενα θεσμικά και διαρθρωτικά μέτρα εξορθολογισμού, αποκατάστασης της χρηματο-οικονομικής του ισορροπίας και αντιμετώπισης των συσσωρευμένων παθογενειών του, προκειμένου να εισέλθει στη δεκαετία του 2030 ικανό να απορροφήσει, μεταξύ των άλλων, τις συνέπειες των δυσμενών δημογραφικών εξελίξεων.

 

 

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡA AΡΘΡΑ

ΑΡΘΡΑ

Oικονομική κρίση και

κοινωνικό κράτος

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2013

Η μετανάστευση από και

προς την Ελλάδα

Απολογισμοί και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2010

Κοινωνική ασφάλιση

Η διαρκής κρίση και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Η κοινωνική πολιτική μετά

την κρίση του κράτους πρόνοιας

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Αναλογιστική μελέτη ΙΚΑ - ΕΤΑΜ

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ,

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΡΓΙΟΣ,

ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΟΓΛΟΥ

ΙΝΕ (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ), 2007

Εργασία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 2001

Υγεία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 1999

ΒΙΒΛΙΑ

Συμφωνία 2015: Περιορισμοί και

δυνατότητες

Τεχνολογία, εργασία, ανάπτυξη

Η ανεργία ως καταλύτης

της οικονομικής πολιτικής

Διαπραγμάτευση και συντάξεις

Επικοινωνία

E-MAIL: savvas.robolis@gmail.com

FIND US:

PHOTOGRAPHY: GEORGE TSAFOS

DESIGNED BY:

Copyright © 2016

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

graphics