7 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2016

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

Συνέντευξη στην Έλενα Αποστολίδου

Στη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας συνταξιούχων στα όρια της φτώχειας αλλά και στη “σύγκρουση” των γενεών θα οδηγήσει η υλοποίηση του ασφαλιστικού σχεδίου που προωθεί η κυβέρνηση, δηλώνει στη “ΜτΚ” ο Σάββας Ρομπόλης, ομότιμος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου και επί σειρά ετών επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ.

 

Ο καθηγητής θέτει σοβαρούς προβληματισμούς για τη δημιουργία ενός ενιαίου ταμείου που προτείνει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και θεωρεί αναγκαία τη μετάβαση σε τρία ασφαλιστικά ταμεία. Ο κ. Ρομπόλης θεωρεί πως το σχέδιο που προωθεί η κυβέρνηση δεν εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού και ότι το φθινόπωρο του 2017 η χώρα μας θα αναγκαστεί να σχεδιάσει ένα νέο σχέδιο παρεμβάσεων στην κοινωνική ασφάλιση. Πιστεύει ότι υπάρχει “τρίτος δρόμος” για τη διασφάλιση ενός βιώσιμου ασφαλιστικού συστήματος χωρίς να υπάρξουν περαιτέρω μειώσεις στις συντάξεις.

 

Κύριε Ρομπόλη, το σχέδιο ασφαλιστικής μεταρρύθμισης που προτείνει η κυβέρνηση λύνει το πρόβλημα της κοινωνικής ασφάλισης και εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα του συστήματος;

Κατά τη γνώμη μου είναι ένα σχέδιο το οποίο κυριαρχείται περισσότερο από δημοσιονομικά και εισπρακτικά και λιγότερο από λειτουργικά και ασφαλιστικά στοιχεία. Παρ’ όλα αυτά δεν φαίνεται να επιλύει το πρόβλημα της κοινωνικής ασφάλισης στη χώρα μας, το οποίο είναι σύνθετο, πολύπλοκο και πολυπαραγοντικό και ταυτόχρονα θα πρέπει να σημειωθεί ότι είναι κοινωνικό και οικονομικό. Από την άποψη αυτή εκτιμούμε ότι δεν εξασφαλίζεται ούτε η οικονομική βιωσιμότητα ούτε και η κοινωνική αποτελεσματικότητα του κοινωνικο-ασφαλιστικού μας συστήματος, με αποτέλεσμα το φθινόπωρο του 2017 να ασχολείται η χώρα μας με νέο σχέδιο παρεμβάσεων στην κοινωνική ασφάλιση.

 

Υποστηρίζουν πολλοί ότι η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος εξασφαλίζεται είτε με περιστολή των δαπανών, συνεπώς με νέες περικοπές στις συντάξεις, είτε με αύξηση των πόρων στο σύστημα, δηλαδή με αύξηση των εισφορών κ.ά. Υπάρχει τρίτος δρόμος;

Νομίζω ότι υπάρχει τρίτος δρόμος, και στις σημερινές συνθήκες αυτόν έχουν ανάγκη, από οικονομική και κοινωνικο-ασφαλιστική άποψη, τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης (ΣΚΑ) στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Πιο συγκεκριμένα, ο τρίτος δρόμος για την Ελλάδα, σύμφωνα με την οικονομική και αναλογιστική μας προσέγγιση, περιλαμβάνει σε επίπεδο αρχιτεκτονικής του ΣΚΑ: α) την ουσιαστική ενοποίηση σε τρία ασφαλιστικά ταμεία κύριας ασφάλισης (μισθωτών - ελεύθερων επαγγελματιών - αγροτών) β) ένα ασφαλιστικό ταμείο επικούρησης και εφάπαξ με δύο αυτοτελείς κλάδους, γ) βασική - αναλογική σύνταξη, δ) επικουρική σύνταξη και ε) εφάπαξ παροχή. Η βασική σύνταξη χρηματοδοτείται από το κράτος (φορολογία) και χορηγείται χωρίς εισοδηματικά κριτήρια. Τα ποσοστά αναπλήρωσης εξελίσσονται χωρίς εσωτερική κατάτμηση από 0,90% (0-19 έτη ασφάλισης) μέχρι 1,59% (45-55 έτη ασφάλισης). Οι συντάξιμες αποδοχές υπολογίζονται στην καλύτερη εισοδηματική εικοσαετία και όχι στο σύνολο του εργασιακού και ασφαλιστικού βίου. Το συνολικό ποσοστό αναπλήρωσης (κύρια σύνταξη 58%, επικουρική σύνταξη 12%) διατηρείται στα σημερινά επίπεδα (65%-70%). Τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης διατηρούνται στα σημερινά επίπεδα (62 ετών με 40 έτη ασφάλισης και 67 ετών).

 

Παράλληλα, στην πρόταση του τρίτου δρόμου απαιτούνται θεσμικές και διορθωτικού χαρακτήρα παρεμβάσεις εξορθολογισμού, ενίσχυσης των εισροών (κύρια και επικουρική ασφάλιση 4,8 δισ. το χρόνο περίπου), οι οποίες θα συμβάλουν στην αναχαίτιση και τον έλεγχο των συνταξιοδοτικών δαπανών (15,5% του ΑΕΠ). Επιπλέον, απαιτούνται αντίστοιχα μέτρα ανάσχεσης των εκροών (κύρια και επικουρική ασφάλιση 3 δισ. ευρώ το χρόνο περίπου), τα οποία θα συμβάλουν στη διαμόρφωση του επίπεδου των συνταξιοδοτικών δαπανών κάτω του 15,5% του ΑΕΠ κατά την τριετία 2016-2018. Συμπερασματικά, από την αναλογιστική ανάπτυξη των προαναφερόμενων μεταβλητών προκύπτει ότι η βιωσιμότητα του ΣΚΑ (15,5% του ΑΕΠ) εξασφαλίζεται μέχρι το 2028-2030 χωρίς τη μείωση του επιπέδου των συντάξεων (κύριων και επικουρικών), η ανεργία το 2030 διαμορφώνεται στο επίπεδο του 13% και το ΑΕΠ το 2033 διαμορφώνεται στο αντίστοιχο επίπεδο του 2010 (240 δισ. ευρώ).

 

Ποια κατά τη γνώμη σας είναι τα βασικά κλειδιά μιας αναγκαίας ασφαλιστικής μεταρρύθμισης;

Κατά βάση τα τρία βασικά κλειδιά μιας ασφαλιστικής μεταρρύθμισης συνίστανται στην εξασφάλιση της μακροχρόνιας οικονομικής ισορροπίας και βιωσιμότητας, της μακροχρόνιας κοινωνικής αποτελεσματικότητας (βιοτικό επίπεδο των συνταξιούχων) και της διαρκώς εύρυθμης λειτουργικότητας του συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων, προκειμένου να ανταποκρίνεται επαρκώς στις ανάγκες εξυπηρέτησης των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην ελληνική περίπτωση καθ’ όλη τη μεταπολιτευτική περίοδο ο νομοθέτης δεν φρόντισε με επάρκεια τα τρία αυτά βασικά κλειδιά να αποτελούν διαχρονικά συστατικά και κυρίαρχα στοιχεία των κοινωνικο-ασφαλιστικών παρεμβάσεων. Εξάλλου αυτό αποδεικνύεται και από το γεγονός των συσσωρευμένων παθογενειών που πλήττουν σήμερα το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στη χώρα μας.

 

Συμμερίζεστε τη θέση των επιστημόνων, των ελεύθερων επαγγελματιών και των αγροτών ότι οι προτάσεις Κατρούγκαλου τους οδηγούν σε οικονομική εξόντωση;

Εάν ληφθούν υπόψη οι φορολογικές και οι ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, τότε οι επιχειρήσεις τους, ιδιαίτερα κατά τη σημερινή φάση της οικονομικής κρίσης και ύφεσης, θα αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας. Επιπλέον, και σε αυτές τις επαγγελματικές κατηγορίες, με το σχέδιο του αρμόδιου υπουργείου και της κυβέρνησης συντελείται η μείωση της ανταποδοτικότητας των εισφορών όσο περισσότερο αυξάνονται οι αποδοχές του ασφαλισμένου. Το ίδιο -μεγαλύτερη μείωση των συντελεστών αναπλήρωσης- συντελείται όσο αυξάνονται τα έτη ασφάλισης. Έτσι, στη συγκεκριμένη επαγγελματική κατηγορία των ελεύθερων επαγγελματιών, όταν το ετήσιο εισόδημα θα είναι 25.000 ευρώ και άνω, τότε η σύνταξη θα μειωθεί μέχρι και 30%. Αυτό σημαίνει ότι ενώ στο ισχύον σύστημα το επίπεδο της σύνταξης αντιστοιχεί στο 1,3 των εισφορών του ασφαλισμένου που κατέβαλε στον ασφαλιστικό του βίο για 40 έτη ασφάλισης, στην πρόταση του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων για μέχρι 15.000 ευρώ το χρόνο, το επίπεδο της σύνταξης αντιστοιχεί στο 1,2 των εισφορών (εθνική και αναλογική σύνταξη), ενώ για εισοδήματα από 15.000 έως 25.000 ευρώ το χρόνο αντιστοιχεί στο 1 προς 1 των εισφορών και για εισοδήματα από 25.000 ευρώ το χρόνο και πάνω αντιστοιχεί στο 0,75 των εισφορών που κατέβαλε ο ασφαλισμένος. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Γαλλία, στους ελεύθερους επαγγελματίες με ετήσιο εισόδημα μέχρι 38.000 ευρώ, το ποσοστό εισφοράς είναι επιπλέον 1,87%, γεγονός που σημαίνει ότι με ετήσιο εισόδημα 70.000 ευρώ η ετήσια εισφορά είναι 4.400 ευρώ, ενώ με την πρόταση του υπουργείου στην Ελλάδα θα είναι 14.000 ευρώ.

 

Είστε κατηγορηματικά αντίθετος με το ενδεχόμενο περικοπών στις υψηλότερες συντάξεις, άνω των 1.500 ευρώ για παράδειγμα;

Νομίζω ότι αξίζει να σημειωθεί πως αυτή η κατηγορία των συντάξεων από το 2010 μέχρι το 2015 έχει μειωθεί κατά 55%. Αυτό σημαίνει ότι έχει με τον πιο εύληπτο τρόπο υπονομευθεί η αρχή της αναλογικότητας εισφορών - παροχών, και αν συνεχιστεί ο ίδιος δρόμος, θα ενισχυθεί η προσφυγή σε εισφοροδιαφυγή και φοροδιαφυγή, δεδομένου ότι η αύξηση των εισφορών δεν θα έχει ανάλογο αντίκρισμα στην αύξηση των συντάξεων. Επιπλέον, η αύξηση των ετών ασφάλισης που συνεπάγεται μια σύνταξη αυτού του επιπέδου (1.500 ευρώ και άνω) είναι αντιστρόφως ανάλογη με την αναλογικότητα εισφορών - παροχών σύνταξης, με αποτέλεσμα να υπονομεύονται τρεις (ισότητα, αλληλεγγύη των γενεών και αναλογικότητας εισφορών - παροχών) από τις τέσσερις βασικές αρχές του κοινωνικο-ασφαλιστικού συστήματος. Με τα δεδομένα αυτά απαιτείται να προσδιοριστεί (και είναι αυτό δυνατόν να επιτευχθεί επιστημονικά) το βέλτιστο σημείο τήρησης της αναλογικότητας εισφορών - παροχών και της μη προσφυγής σε φοροδιαφυγή και εισφοροδιαφυγή.

 

Ένα από τα σημεία που πρέπει να διορθωθεί είναι τα ποσοστά αναπλήρωσης των συντάξεων, όπως έχετε δηλώσει. Τι σημαίνει για την κοινωνία και την οικονομία, συντάξεις που θα κυμαίνονται στα όρια της φτώχειας;

Πράγματι απαιτείται μια σοβαρή επανεξέταση των ποσοστών αναπλήρωσης καθώς και του υπολογισμού των συντάξεων με βάση τον συνολικό εργάσιμο και ασφαλιστικό βίο, με την έννοια της αποφυγής δημιουργίας μιας νέας κατηγορίας νέων συνταξιούχων που οι συντάξεις τους θα κυμαίνονται στα όρια της φτώχειας. Στην κατεύθυνση αυτή απαιτείται κατάργηση της εσωτερικής κατάτμησης των ποσοστών αναπλήρωσης και ο υπολογισμός της σύνταξης με βάση, για παράδειγμα, την καλύτερη εισοδηματική 20ετία από το σύνολο του εργάσιμου και ασφαλιστικού βίου. Το ίδιο, μεταξύ των άλλων, απαιτείται να επανεξεταστεί η διάταξη για τα ΑΜΕΑ, καθώς και να προστεθεί μια διάταξη που θα προβλέπει την προστασία των θεμελιωμένων ασφαλιστικών δικαιωμάτων από τις ρυθμίσεις του νέου σχεδίου.

 

Το νέο σχέδιο για τις αλλαγές στην κοινωνική ασφάλιση επιβαρύνει μεταξύ των άλλων και τους νέους ασφαλισμένους. Τι σημαίνει αυτό για τις νέες γενιές;

Για τις νέες γενιές θα σημαίνει μείωση του επιπέδου των συντάξεων, ιδιαίτερα μετά τα 25 έτη ασφάλισης στην περίπτωση της συνεχούς απασχόλησης, καθώς και στην περίπτωση αρκετών ετών ανεργίας, ανασφάλιστης και αδήλωτης εργασίας, εποχικής απασχόλησης και ευελιξίας στην αγορά εργασίας. Στις συνθήκες αυτές, αντί το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης να φροντίζει για την αλληλεγγύη των γενεών, στην Ελλάδα κατά τα αμέσως επόμενα χρόνια θα είμαστε μάρτυρες του φαινομένου της σύγκρουσης των γενεών.

 

Πώς σχολιάζετε τη δήλωση της κυρίας Λαγκάρντ ότι στην Ελλάδα ο κρατικός προϋπολογισμός χρηματοδοτεί την κοινωνική ασφάλιση με πόρους που αντιστοιχούν στο 10% του ΑΕΠ, ενώ στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί κατά μέσο όρο στο 2% του ΑΕΠ;

Η πραγματικότητα είναι ότι το 2015 στην Ελλάδα ο κρατικός προϋπολογισμός χρηματοδότησε την κοινωνική ασφάλιση με πόρους που αντιστοιχούν συνολικά στο 10% του ΑΕΠ

(4,5% του ΑΕΠ - 6,5 δισ. ευρώ ως τριμερής χρηματοδότηση και 5,5% του ΑΕΠ -10,5 δισ. ευρώ-

για την κάλυψη των ελλειμμάτων του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης). Στη Γερμανία για παράδειγμα ο κρατικός προϋπολογισμός χρηματοδοτεί το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης

με συνολικούς πόρους που αντιστοιχούν στο 6,9% του ΑΕΠ (3% του ΑΕΠ για κάλυψη των ελλειμμάτων και 3,9% ως τριμερής χρηματοδότηση). Επομένως η διαφορά για παράδειγμα Ελλάδας-Γερμανίας αναφορικά με τη συνολική κρατική χρηματοδότηση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης δεν είναι 8 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ αλλά 3,1. Το ίδιο σε επίπεδο κάλυψης

των ελλειμμάτων η διαφορά είναι 2,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, δεδομένου ότι η Ελλάδα διαθέτει 5,5% του ΑΕΠ και η Γερμανία 3% του ΑΕΠ.

 

"Μετάβαση σε τρία ασφαλιστικά ταμεία"

Γιατί διαφωνείτε με την ίδρυση ενός και μοναδικού ταμείου;

Η έρευνά μας μας έχει οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η βέλτιστη λύση της οργάνωσης και λειτουργίας του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα στις σημερινές δυσμενείς συνθήκες της κοινωνικο-ασφαλιστικής διοίκησης είναι η, σχεδιασμένη από λειτουργική, οικονομική και κοινωνικο-ασφαλιστική άποψη, μετάβαση σε τρία ασφαλιστικά ταμεία (μισθωτών, ελεύθερων επαγγελματιών, αγροτών). Από την άποψη αυτή, η εξαγγελία ενός μοναδικού ταμείου μας προβληματίζει σοβαρά για τη δυνατότητα, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της μετάβασης, βελτίωσης του επιπέδου εξυπηρέτησης των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων.

 

"Τι θα γίνει το 2017 ή το 2018 ή το 2019;"

Είστε αισιόδοξος ότι θα επέλθει συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και δανειστών;

Διερωτώμαι μήπως ακόμη μια φορά, όπως έγινε 11 φορές από το 2010 μέχρι το 2015, οι δανειστές χρησιμοποιώντας αντιδεοντολογικούς τρόπους επιβάλλουν μία ακόμη μείωση που θα είναι, όπως και οι προηγούμενες, αναποτελεσματική και αδιέξοδη. Και το ερώτημα που τίθεται είναι, σε μια τέτοια κατεύθυνση τι θα γίνει το 2017 ή το 2018 ή το 2019; Θα συνεχίζεται επί μια δεκαετία η συνεχής μείωση των συντάξεων; Οι δανειστές δεν παρατηρούν τις δυσμενείς ασφαλιστικές ρυθμίσεις του σχεδίου του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, όπως έχει αποδειχθεί από το 2010 και μετά, συμφωνούν. Η προτεραιότητα των δανειστών περιορίζεται στην οικονομική βιωσιμότητα του συστήματος, παραγνωρίζοντας εντελώς την κοινωνική αποτελεσματικότητά του. Επομένως, ενδιαφέρονται για την κάλυψη του ελλείμματος του ασφαλιστικού συστήματος, που σε ετήσια παρέμβαση ανέρχεται στα 3,8-4 δισ. ευρώ. Το σχέδιο του υπουργείου σ’ αυτό το ζήτημα φιλοδοξεί μεταξύ των άλλων να καλύψει το έλλειμμα με αύξηση των εισφορών και μείωση των συντάξεων για τους νέους συνταξιούχους και οι δανειστές προτείνουν να καλυφθεί με αύξηση των ετών ασφάλισης από 15 σε 20 έτη για την απόκτηση της εθνικής σύνταξης (384 ευρώ το μήνα) και χορήγησή της με εισοδηματικά κριτήρια, με εφαρμογή της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος στην επικουρική ασφάλιση, με μείωση 15% των καταβαλλόμενων συντάξεων από 800 ευρώ τον μήνα και άνω κλπ. Οψόμεθα λοιπόν.

 

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Oικονομική κρίση και

κοινωνικό κράτος

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2013

Η μετανάστευση από και

προς την Ελλάδα

Απολογισμοί και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2010

Κοινωνική ασφάλιση

Η διαρκής κρίση και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Η κοινωνική πολιτική μετά

την κρίση του κράτους πρόνοιας

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Αναλογιστική μελέτη ΙΚΑ - ΕΤΑΜ

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ,

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΡΓΙΟΣ,

ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΟΓΛΟΥ

ΙΝΕ (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ), 2007

Εργασία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 2001

Υγεία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 1999

ΒΙΒΛΙΑ

8 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015

ΗΜΕΡΗΣΙΑ

«Οι παραμετρικές αλλαγές δεν αρκούν

για να υποστηρίξουν

τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα

του Ασφαλιστικού»

21 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΕΠΟΧΗ

«Το ασφαλιστικό δεν θα σωθεί

με τη λογική των δανειστών»

12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015

FREE SUNDAY

«Η ελληνική οικονομία χρειάζεται

αναπτυξιακό σοκ»

7 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015

NEWS 247.gr

«Το χαμένο 8ωρο του Έλληνα»

Επικοινωνία

E-MAIL: savvas.robolis@gmail.com

FIND US:

PHOTOGRAPHY: GEORGE TSAFOS

DESIGNED BY:

Copyright © 2016

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

graphics