8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

FREE SUNDAY

Συνέντευξη στον Δημήτρη Χρυσικόπουλο

Το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας περιγράφει ο επιστημονικός διευθυντής του ΙΝΕ ΓΣΕΕ και ομότιμος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου Σάββας Ρομπόλης, υπογραμμίζοντας ότι, στην παρούσα συγκυρία και οι συντάξεις συμπιέζονται και τα ταμεία έχουν χάσει το μεγαλύτερο μέρος των αποθεματικών τους. Υπογραμμίζει, δε, ότι αγνοήθηκε κατά το διάλογο του 2010 πρόταση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για ενσωμάτωση νέων πόρων στο σύστημα, που θα οδηγούσαν σε αύξηση του χρόνου βιωσιμότητάς του.

Κατ’ αρχάς, θα ήθελα να μου πείτε πού αποδίδετε το γεγονός ότι, μόλις μερικά χρόνια μετά την τελευταία μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος της χώρας, ανοίγει πάλι συζήτηση για νέες παρεμβάσεις σε αυτό. Τι συνέβη;

Σύμφωνα με το αναθεωρημένο Μνημόνιο 2015-2018, προβλέπεται ότι η συνεισφορά της κρατικής χρηματοδότησης στην κοινωνική ασφάλιση, από 21 δις. ευρώ που ήταν το 2011 και 15 δις. που ήταν το 2012, θα μειωθεί στα 8,6 δις. ευρώ ετησίως. Αυτό σημαίνει, αν συνυπολογίσουμε και την απώλεια εσόδων του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης από την ύφεση, την υψηλή ανεργία (27,5%), την εισφοροδιαφυγή, τη μείωση των εισφορών, την ευελιξία της αγοράς εργασίας, την μείωση των μισθών, κλπ, μια σοβαρή χρηματοοικονομική στενότητα που δημιουργείται στα ασφαλιστικά ταμεία και οδηγεί είτε στην επιλογή αναζήτησης νέων πόρων, είτε στην περαιτέρω μείωση των συντάξεων. Επομένως, για να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη, εκτιμώ ότι θα προωθηθεί η συγχώνευση των ταμείων των ελευθέρων επαγγελματιών –δικηγόρων, ιατρών, μηχανικών και δημοσιογράφων- με το ενιαίο ταμείο μισθωτών, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν τα αποθεματικά τους και, κατ’ αυτό τον τρόπο, να χρηματοδοτηθούν τα σημερινά χαμηλά επίπεδα των συντάξεων και να μην υποχρεωθεί το σύστημα να μειώσει περαιτέρω τις συνταξιοδοτικές παροχές.

 

Τα ταμεία, δεν έχουν ούτως ή άλλως αποθεματικά;

Αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με την αναλογιστική μελέτη του ΙΝΕ ΓΣΕΕ 2013-2050, τα αποθεματικά των ταμείων είναι 4,5 δις. ευρώ, που αντιστοιχούν σε κύριες και επικουρικές συντάξεις μόλις δύο μηνών! Η οικονομική κατάσταση των ταμείων είναι πλέον οριακή. Η απομείωση, δε, των αποθεματικών τους από 29 δις. ευρώ αποθεματικά που υπήρχαν ως το 2009 αποδίδεται στο PSI, το οποίο προκάλεσε απώλειες περίπου 12,5 δις. ευρώ, στα δομημένα ομόλογα και στο υψηλό επίπεδο ανεργίας, αλλά και στην αύξηση του αριθμού των συνταξιούχων. Έτσι, τα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές και από την κρατική χρηματοδότηση δεν επαρκούν για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και τα ταμεία αναγκάζονται να χρησιμοποιούν και μέρος των αποθεματικών τους.

 

Ποια θεωρείτε ότι ήταν η επίδραση στο ασφαλιστικό σύστημα των παρεμβάσεων που έχουν γίνει στο πλαίσιο του Μνημονίου στα ασφαλιστικά/συνταξιοδοτικά της χώρας;

Οι δύο αναλογιστικές μελέτες που κάναμε στο ΙΝΕ ΓΣΕΕ (2010-2050 και 2013-2050), μας έδειξαν, η πρώτη ότι το σημείο καμπής θα ήταν το 2014 και η δεύτερη το 2016. Με τον όρο «σημείο ή έτος καμπής» εννοούμε ότι (με βάση τη μελέτη 2013-2050) το 2016 το ασφαλιστικό σύστημα για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του και να πληρώσει τις συντάξεις, επιπλέον των εσόδων από τις εισφορές και την κρατική χρηματοδότηση, θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί με 950 εκατ. ευρώ, με 1,01 δις. το 2017, με 1,5 δις. το 2018 και φθάνει σχεδόν τα 4 δις. ευρώ το 2030. Αυτό σημαίνει ότι παρά το γεγονός ότι από το 2010 πήραμε όλα αυτά τα μέτρα –μείωση συντάξεων, αύξηση των ορίων ηλικίας, κλπ- το έτος καμπής μετατοπίστηκε μόλις κατά 24 μήνες. Από τις μειώσεις των συντάξεων και την αύξηση των ορίων ηλικίας το σύστημα επιδείνωσε το βιοτικό επίπεδο των συνταξιούχων, εξοικονόμησε κάποιους πόρους, αλλά οι πόροι αυτοί απορροφήθηκαν από τις απώλειες του συστήματος από την ανεργία, την εισφοροδιαφυγή, αλλά και από τον γοργό ρυθμό αύξησης των συνταξιούχων. Ως το 2009 κάθε χρόνο έμπαιναν στο σύστημα περίπου 40.000 νέοι ασφαλισμένοι και συνταξιοδοτούνταν άλλες 40.000, ενώ από το 2010 ως το 2013, ο ετήσιος αριθμός των συνταξιοδοτούμενων ανήλθε σχεδόν στις 100.000, λόγω πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, με την είσοδο στο σύστημα, λόγω της κρίσης, να αφορά ελάχιστους ή και καθόλου νέους ασφαλισμένους.

 

Πώς θα μπορούσε κατά την άποψή σας να αλλάξει αυτή η εικόνα;

Η αύξηση της απασχόλησης προφανώς θα προκαλούσε σημαντική αλλαγή. Αλλά εκτιμούμε ότι η αύξηση της απασχόλησης θα αργήσει να έλθει στην Ελλάδα με τους ρυθμούς που θα αυξάνεται το ΑΕΠ. Ακόμα και μετά το 2015 το ΑΕΠ θα παραμένει χαμηλό και θα παρατηρείται, τουλάχιστον ως το 2025, το φαινόμενο να έχουμε ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ από 1% ως 2% και, παράλληλα, ανεργία της τάξεως του ενός εκατομμυρίου ανθρώπων, δηλαδή θα παρατηρηθεί το φαινόμενο της άνεργης ανάπτυξης και το πρόβλημα της βιωσιμότητας των ασφαλιστικών ταμείων θα συνεχίσει να υπάρχει. Εμείς στο διάλογο του 2010, είχαμε προτείνει νέους πόρους για το ασφαλιστικό που θα μπορούσαμε να πάρουμε από εισοδήματα που δημιουργούνται από την οικονομική δραστηριότητα, όπως μια εισφορά της τάξεως του 0,01% από τα διόδια και αντίστοιχες παρακρατήσεις από τις προμήθειες των νοσοκομείων, από τις συμβάσεις του Δημοσίου για έργα υποδομών, από χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, κλπ. Είχαμε μετρήσει περίπου 25 τέτοιες πηγές, τις είχαμε ποσοτικοποιήσει και είχαμε διαπιστώσει, με την ενσωμάτωσή τους στο αναλογιστικό μοντέλο, ότι το έτος καμπής μεταφερόταν από το 2014 στο 2034. Αυτή η πρόταση το 2010 δεν εισακούστηκε, θεωρήθηκε ότι με «εξορθολογισμό» του συστήματος με μείωση των συντάξεων και αύξηση των ορίων ηλικίας (θυμίζω, βεβαίως, και της πιέσεις της τρόικας) το σύστημα θα εξασφάλιζε τους πόρους του. Ωστόσο, σήμερα το σύστημα βρίσκεται σε αδιέξοδο, διότι μην ξεχνάμε ότι στο πρώτο Μνημόνιο υπάρχει διάταξη που προβλέπει ότι από το 2010 ως το 2060 η αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών δεν πρέπει να ξεπεράσει τις 2,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Το 2010 οι δαπάνες για συντάξεις ήταν 17,5% του ΑΕΠ και το ΔΝΤ σε μια προβολή του τις είχε υπολογίσει το 2050 στο 24% του ΑΕΠ, γι’ αυτό και έθεσαν αυτό το όριο. Αλλά, εδώ εκ των πραγμάτων οδηγούμαστε σε μείωση των συντάξεων, καθώς γίνεται προσαρμογή του πλαισίου του πρώτου Μνημονίου, καθώς εμείς είχαμε υπολογίσει ότι στο διάστημα αυτό ο αριθμός των συνταξιούχων θα αυξηθεί κατά 70%: δεν μπορεί να υπάρχει τέτοια αύξηση και οι δαπάνες να μειώνονται, οπότε η ισορροπία επέρχεται με μείωση των συντάξεων. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι οι συντάξεις μειώθηκαν, εν τούτοις το ασφαλιστικό σύστημα βρίσκεται εκ νέου σε αδιέξοδο, δεδομένου ότι εξαντλήθηκαν και τα αποθεματικά του.

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ

«Να δώσουμε μάχη στην Ευρώπη

για την απασχόληση και τα εργασιακά δικαιώματα»

19 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

εφημερίδα Αυγή

«Ο κατώτατος μισθός πρέπει να γυρίσει

στα επίπεδα του 2009»

Oικονομική κρίση και

κοινωνικό κράτος

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2013

Η μετανάστευση από και

προς την Ελλάδα

Απολογισμοί και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2010

Κοινωνική ασφάλιση

Η διαρκής κρίση και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Η κοινωνική πολιτική μετά

την κρίση του κράτους πρόνοιας

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Αναλογιστική μελέτη ΙΚΑ - ΕΤΑΜ

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ,

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΡΓΙΟΣ,

ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΟΓΛΟΥ

ΙΝΕ (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ), 2007

Εργασία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 2001

Υγεία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 1999

ΒΙΒΛΙΑ

13 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013

fmvoice.gr

«Η ανεργία θα ξεπερνά το 17%

στην Ελλάδα ακόμη και μετά το 2025»

 

1 ΜΑΪΟΥ 2013

in.gr

«Κοινωνικό κραχ και

άνεργη ανάκαμψη»

Επικοινωνία

E-MAIL: savvas.robolis@gmail.com

FIND US:

PHOTOGRAPHY: GEORGE TSAFOS

DESIGNED BY:

Copyright © 2016

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

graphics