Η ασφυξία του ασφαλιστικού

Το παρατεταμένο υψηλό επίπεδο της ανεργίας (26%), η μείωση των μισθών (40%-45%),

η εκτεταμένη εισφοροδιαφυγή (15 δις ευρώ), οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά (17,4 δις ευρώ), το PSI (απώλειες 12,5 δις ευρώ), η μείωση της κρατικής επιχορήγησης προς τα ασφαλιστικά ταμεία (από 18,9 δις ευρώ το 2009 σε 8,6 δις ευρώ το 2014), οι δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις, κ.λπ., οδήγησαν το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (ΣΚΑ) στη χώρα μας σε ασφυξία οικονομική και λειτουργική, παρά τη μείωση των συντάξεων κατά 45% (44,8% των συνταξιούχων έχει σύνταξη που αντιστοιχεί κάτω από το όριο της φτώχειας -655 ευρώ), τη θεσμική και λειτουργική κακοποίηση του, τον δομικό μετασχηματισμό του χαρακτήρα του (από αναδιανεμητικό σε κεφαλαιοποιητικό) και τον ιδιωτικοποιημένο προσανατολισμό του.

 

Με άλλα λόγια, το συστημικό κέντρο βάρους του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης (ΣΚΑ)  μετατοπίζεται από ένα σύστημα κοινωνικής αλληλεγγύης, αναδιανεμητικό και συλλογικό σε ένα  εξατομικευμένο σύστημα, κεφαλαιοποιητικό (βασική σύνταξη, ιδιωτικά επικουρικά συνταξιοδοτικά   σχήματα, επαγγελματική και ιδιωτική ασφάλιση). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εκπρόσωποι  των  δανειστών κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης (Φεβρουάριος-Μάρτιος 2015) με τη νέα ελληνική  κυβέρνηση, παραβλέποντας την οικονομική και κοινωνική ασφυξία που έχουν επιφέρει οι  περιοριστικές πολιτικές στο σύστημα κοινωνικής προστασίας στην Ελλάδα, επιμένουν στην  περαιτέρω μείωση των κοινωνικών δαπανών, των συντάξεων (κύριων και επικουρικών), του εφάπαξ, της αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, της διεύρυνσης ιδιωτικών συνταξιοδοτικών  σχημάτων και της παραβίασης θεμελιωδών συνταξιοδοτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

 

Από την άποψη αυτή διαπιστώνεται ότι εκτός από την ασφυξία και την αποσάθρωση του ΣΚΑ στην  Ελλάδα, οι δανειστές και οι ασκούμενες πολιτικές των  Μνημονίων οργανώνουν και θεσμοποιούν  σταδιακά την ιδιωτική διαχείριση των κοινωνικών δαπανών και την ατομική ευθύνη της ασφάλισης  κινδύνων (κεφαλαιοποιητικό σύστημα), θεωρώντας λανθασμένα, όπως αποδεικνύεται, από την  αναλογιστική ανάλυση, ότι το κεφαλαιοποιητικό σύστημα είναι αποτελεσματικότερο από το  αναδιανεμητικό σύστημα. Ταυτόχρονα παραβλέπουν, ότι το σύστημα των προσδιορισμένων  εισφορών και η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος δημιουργούν συνθήκες  διεύρυνσης των κοινωνικών  ανισοτήτων, της φτωχοποίησης μεγάλου τμήματος πληθυσμού και συρρίκνωσης της  κοινωνικής  λειτουργίας της δημοκρατίας.

 

Από την άποψη αυτή, η κοινωνία των πολιτών μεταμορφώνεται σε  κοινωνία  ιδιωτών(ατόμων) που λειτουργούν ως καταναλωτές των υπηρεσιών ασφάλισης των  αγορών και όχι ως χρήστες συλλογικών-κοινωνικών υπηρεσιών και παροχών. Η παρατήρηση αυτή  σημαίνει ότι τα κοινωνικά  δικαιώματα διαχειρίζονται ως ατομικά δικαιώματα ιδιοκτησίας, ενώ  οι  κοινωνικές ανάγκες διαχειρίζονται σε όρους αγοράς θεωρούμενες ως ατομική επιθυμία και όχι ως  συλλογική-κοινωνική ανάγκη που το κράτος εγγυάται τη δυναμική ικανοποίηση της (Β.  Κουμαριανός, 2013).

 

Έτσι,  συντελείται η ιδιωτικοποίηση ικανοποίησης των κοινωνικών αναγκών σε όρους ατομικότητας  και χρησιμότητας και περιορίζεται σημαντικά η ικανοποίηση τους σε όρους συλλογικότητας και  κοινωνικότητας, με ό,τι  αυτό αρνητικά συνεπάγεται  για το βιοτικό επίπεδο του πληθυσμού  στην  Ελλάδα. Η ανάσχεση αυτής της πορείας ασφυξίας (οικονομική και κοινωνική) του συστήματος  κοινωνικής ασφάλισης (ΣΚΑ) επιτυγχάνεται με την πλήρη αποκατάσταση του δημόσιου, κοινωνικού, αναδιανεμητικού και καθολικού χαρακτήρα  του  ΣΚΑ.

 

Ένα δημόσιο, καθολικό και αναδιανεμητικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης το  οποίο έχει ως κύριο στόχο τη δυναμική ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών, σχεδιάζει, οργανώνει, παρέχει και  επιδιώκει:

α) ένα αξιοπρεπές επίπεδο υπηρεσιών κοινωνικής  ασφάλισης, β) μείωση των κοινωνικών  ανισοτήτων διαμέσου της αναδιανομής του εισοδήματος και γ) ύπαρξη επαρκούς αποθεματικού  κεφαλαίου, που στην Ελλάδα έχει εξανεμισθεί, προκειμένου να συμβάλλει, στον βαθμό που το  αφορά, στην απρόσκοπτη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών παροχών. Θεμελιακή  προϋπόθεση  προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η ενίσχυση της χρηματοδότησης του ΣΚΑ από τον κρατικό  προϋπολογισμό, με  την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας, την πραγματοποίηση επενδύσεων (δημόσιων και ιδιωτικών), τη δημιουργία εισοδήματος  και νέων θέσεων εργασίας, η απώλεια των οποίων το 2014 στερεί το ΣΚΑ από πόρους που ανέρχονται στα  επίπεδα των 6 δις ευρώ.

 

Παράλληλα, στις σημερινές κρισιακές οικονομικές συνθήκες  μεγάλης  στενότητας  πόρων  στην  ελληνική οικονομία και συρρίκνωσης της  ρευστότητας στο ΣΚΑ, θεμελιακή προϋπόθεση άμβλυνσης της παρατηρούμενης ασφυξίας και σταδιακής  συμβολής στην ανασύσταση του αναγκαίου αποθεματικού κεφαλαίου αποτελεί η δημιουργία και η  άμεση ενεργοποίηση του Ταμείου Εθνικού Πλούτου και κοινωνικής  ασφάλισης παράλληλα με την είσπραξη των οφειλών και την καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής. Στην προοπτική αυτή, ένα  σύστημα κοινωνικής ασφάλισης (ΣΚΑ) δημόσιου, καθολικού και αναδιανεμητικού χαρακτήρα, δεν «συγκινείται» για την αξιοποίηση του αποθεματικού κεφαλαίου από τις κεφαλαιαγορές, ούτε δημιουργεί αποθεματικά σε κινητές  αξίες. Η ορθολογική  στρατηγική σε ένα τέτοιου χαρακτήρα ΣΚΑ είναι  η επένδυση σε υποδομές-δίκτυα, σε επιχειρήσεις δημοσίου συμφέροντος και σε ακίνητη περιουσία με εμπορική αξία.

 

Στο πλαίσιο αυτό, η επικουρική ασφάλιση μη εφαρμογής του συστήματος των προσδιορισμένων  εισφορών και της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος αλλά εφαρμογής του συστήματος των  προσδιορισμένων παροχών, η αναπροσαρμογή των οποίων θα ενσωματώνει τη γήρανση  του  πληθυσμού χωρίς τη μείωση τους, με επιπλέον χρηματοδότησης τους από τις αποδόσεις των  επενδύσεων και της αξιοποίησης του αποθεματικού  κεφαλαίου και διαμέσου και των αγορών με την εποπτεία του κράτους. Οι αναγκαίες αυτές αλλαγές ανασύστασης του αποθεματικού  κεφαλαίου και ανασυγκρότησης του ΣΚΑ στην Ελλάδα, είναι κοινωνικά και πολιτικά απαραίτητο να αποφασιστούν στα πλαίσια ενός δημοκρατικού  διαλόγου, η αποτελεσματικότητα του οποίου θα επιτευχθεί εφόσον προηγουμένως και εγκαίρως εκπονηθούν οι απαραίτητες αναλογιστικές μελέτες που θα αποτυπώνουν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του  ΣΚΑ, εξασφαλίζοντας την ισορροπία μεταξύ οικονομικής βιωσιμότητας και κοινωνικής αποτελεσματικότητας (μακροχρόνια επάρκεια πόρων χρηματοδότησης, αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης των συνταξιούχων και διαγενεακή αλληλεγγύη).

 

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡA AΡΘΡΑ

Ανεργία, εργασιακές σχέσεις και εισοδήματα

Οι νέοι να διεκδικήσουν τη ζωή τους

με αξιοπρέπεια και ελπίδα

Νέοι και Ευρώπη. Για ποια Ευρώπη παλεύουμε

Η μείωση των εισφορών και

το προκαλούμενο έλλειμμα

ΑΡΘΡΑ

Oικονομική κρίση και

κοινωνικό κράτος

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2013

Η μετανάστευση από και

προς την Ελλάδα

Απολογισμοί και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2010

Κοινωνική ασφάλιση

Η διαρκής κρίση και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Η κοινωνική πολιτική μετά

την κρίση του κράτους πρόνοιας

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Αναλογιστική μελέτη ΙΚΑ - ΕΤΑΜ

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ,

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΡΓΙΟΣ,

ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΟΓΛΟΥ

ΙΝΕ (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ), 2007

Εργασία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 2001

Υγεία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 1999

ΒΙΒΛΙΑ

Επικοινωνία

E-MAIL: savvas.robolis@gmail.com

FIND US:

PHOTOGRAPHY: GEORGE TSAFOS

DESIGNED BY:

Copyright © 2016

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

graphics