Aνατροπές και μετασχηματισμοί στην Ευρώπη

Από τους: Σάββα Ρομπόλη, Βασίλειο Μπέτση

Ο ισχυρισμός ότι η διάρθρωση και η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ενωσης προσομοιάζει με καρτέλ, με την έννοια ότι η λειτουργία της δεν επιδιώκει στην πράξη τις ισότιμες σχέσεις των κρατών-μελών αλλά την ελαχιστοποίηση του μεταξύ τους ανταγωνισμού, επιβεβαιώνεται, ιδιαίτερα κατά την τρέχουσα δεκαετία, με τον συνδυασμό, μεταξύ των άλλων, της οικονομικής ύφεσης, της δημοσιονομικής πειθαρχίας, της ανεργίας και της προσφυγικής κρίσης.

 

Στις συνθήκες αυτές αναδείχθηκαν με τον πιο εύληπτο τρόπο οι εσωτερικές αντιθέσεις των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι οποίες στην κορύφωσή τους έφτασαν αρκετές φορές σε επίπεδο ανατροπών και αδράνειας των θεσμικών της λειτουργιών.

 

Ουσιαστικά πρόκειται για κορυφαίες στιγμές εξωτερίκευσης των διαφορετικών συμφερόντων και στρατηγικών των κυρίαρχων ελίτ των κρατών-μελών, οι οποίες προσποιούμενες την ευρωπαϊκή συλλογικότητα και την κοινωνική συνοχή, ψηφίζουν και συνιστούν στα κράτη-μέλη τη νομοθετική κύρωση (π.χ. Ελλάδα Ν.4359/2016) του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη.

 

Ομως, από την άλλη πλευρά οι ασκούμενες πολιτικές τους περιορίζουν τα δικαιώματα των εργαζομένων, εγκαθιδρύουν καθεστώς προκλητικών ανισοτήτων μεταφέροντας πόρους από τους αδύναμους στους ισχυρούς, απορρυθμίζουν την αγορά εργασίας και το θεσμικό πλαίσιο των εργασιακών σχέσεων και αποδιαρθρώνουν σε ανησυχητικό βαθμό με τις περικοπές των παροχών το κράτος-πρόνοιας κ.λπ.

 

Ετσι, κατ’ αυτόν τον τρόπο συρρικνώνουν την κοινωνική συνοχή, αποσταθεροποιούν τον εργασιακό και κοινωνικό ιστό και οδηγούν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού σε συνθήκες φτωχοποίησης. Από την άποψη αυτή, συνιστούν χαρακτηριστική περίπτωση ευρωπαϊκής προσποίησης και υποκρισίας οι ασκούμενες πολιτικές απορρύθμισης και αποδιάρθρωσης που εφαρμόζονται στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με ή χωρίς κρίση χρέους, σε σχέση με το περιεχόμενο και τη στρατηγική αντίστοιχων διατάξεων (άρθρα 1-31, Ν.4359/2016) του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη.

 

Παράλληλα, η εγκαθίδρυση του αναπτυξιακού παραδείγματος στην Ευρωπαϊκή Ενωση και η εμβάθυνση της προοπτικής του στην κατεύθυνση της μέτριας ανάκαμψης με διεύρυνση της φτώχειας, σηματοδοτούν, μεταξύ των άλλων, την περαιτέρω μείωση των συντάξεων που αποτυπώνεται στην πρόβλεψη αύξησης των αριθμού των συνταξιούχων λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και μείωσης των συνταξιοδοτικών δαπανών στην Ε.Ε.-28 από 11,3% του ΑΕΠ το 2013 σε 11,2% του ΑΕΠ το 2060.

 

Στην προοπτική αυτή, αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση (2016) της Bundesbank, σύμφωνα με τα οποία το πλουσιότερο 10% των Γερμανών κατέχει το 60% του πλούτου της χώρας και το φτωχότερο 50% του γερμανικού πληθυσμού καρπούται μόλις το 2,5% του συνολικού πλούτου της χώρας. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εξελίξεις αυτές των προκλητικών ανισοτήτων οι οποίες προέρχονται από τις εσωτερικές συνθήκες συσσώρευσης οφείλονται, κατά κύριο λόγο, στη στασιμότητα των μισθών και στην περικοπή των επιδομάτων πρόνοιας και αφορούν, κυρίως, ανέργους, μονογονεϊκές οικογένειες και συνταξιούχους.

 

Ταυτόχρονα όμως παρατηρούνται και σοβαρές διαφωνίες και εξωτερικές πιέσεις αναφορικά με τις συνθήκες συσσώρευσης της γερμανικής και γενικότερα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

 

Από την άποψη αυτή αποτελούν χαρακτηριστική περίπτωση οι ΗΠΑ, με την έννοια της σοβαρής διαφωνίας τους στη στρατηγική της ευρωπαϊκής στασιμότητας και της ευρωπαϊκής θεσμοποίησης των πολιτικών δημοσιονομικής πειθαρχίας και λιτότητας, με την υιοθέτηση ενός ευρωπαϊκού συμφώνου δημοσιονομικής προσαρμογής και διαχείρισης καθώς και τη σύσταση και λειτουργία υπουργείου Οικονομικών της ευρωζώνης.

 

Κι αυτό γιατί η ευρωπαϊκή στρατηγική των ΗΠΑ επιδιώκει τη συνεκτική συνοχή και μεσο-μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, προκειμένου με αυτά τα χαρακτηριστικά να ενταχθεί η Ενωση στο πεδίο της Διατλαντικής Συμφωνίας Επενδύσεων και Εμπορίου (TTIP), ιδιαίτερα μάλιστα μετά την ψήφιση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της συμφωνίας για το εμπόριο των υπηρεσιών (TISA, απορρύθμιση και ιδιωτικοποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας κ.λπ.) και της οικονομικής συμφωνίας Ευρωπαϊκής Ενωσης-Καναδά (CETA).

 

Σε αντίθετη περίπτωση, η αποδιάρθρωση της ευρωπαϊκής συνοχής και η εγκαθίδρυση στην Ευρωπαϊκή Ενωση συνθηκών θεσμοποιημένης συνύπαρξης των κρατών-μελών με διαφορετικές ταχύτητες (Βορράς-Νότος-Ανατολή), δύο μήνες πριν από το δημοψήφισμα στην Αγγλία για την παραμονή ή όχι στην Ευρωπαϊκή Ενωση, υπονομεύουν την προοπτική της νεο-αποικιοκρατικής στρατηγικής, διά μέσου της συμφωνίας TTIP, των ΗΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

 

Ειδικότερα, στην κατεύθυνση αυτής της στρατηγικής, των θεσμικών και κοινωνικο-οικονομικών μετασχηματισμών στην Ευρώπη, που η περίοδος μετάβασης χαρακτηρίζεται από «τη συγκρουσιακή συνύπαρξη αντιθετικών συμφερόντων» ΗΠΑ-Ευρωπαϊκής Ενωσης, χωρίς να μπορεί να προδιαγράψει κανείς έγκυρα και τεκμηριωμένα το μέλλον των αντιθέσεών τους, εντάσσονται, κατά την άποψή μας, οι κατά καιρούς διαφωνίες ΗΠΑ-Ε.Ε. αναφορικά με το ελληνικό πρόγραμμα και την προοπτική του.

 

Ομως, αξίζει να σημειωθεί ότι οι διαφωνίες αυτές, στην παρούσα φάση, πέραν της καθυστέρησης, στην προοπτική ενός αισιόδοξου σεναρίου, δεν θα ανακόψουν την πορεία της πρώτης αξιολόγησης του Μνημονίου 3 και ως εκ τούτου η επικείμενη λύση θα αναζητηθεί σε αμοιβαίο συμβιβασμό (αρχές Μαΐου 2016) μεταξύ ΔΝΤ-Ε.Ε.-Ελλάδας για το ύψος των μέτρων λιτότητας (2016-2018), του πρωτογενούς πλεονάσματος (2016) και της αναδιάρθρωσης του χρέους. Αντίθετα, στην προοπτική ενός απαισιόδοξου σεναρίου, η διαπραγμάτευση Ευρωπαϊκής Ενωσης-Ελλάδας-ΔΝΤ περιπλέκεται και η λύση δεν είναι απίθανο να είναι καθαρά πολιτική.

 

Ομως, είτε στην περίπτωση του αισιόδοξου είτε στην περίπτωση του απαισιόδοξου σεναρίου, απομένουν να αποδειχθούν για την ελληνική οικονομία και κοινωνία η αποτελεσματικότητα, η επόμενη ημέρα και η προοπτική των μέτρων λιτότητας, από οικονομική, δημοσιονομική και κοινωνική άποψη, με την έννοια των επιπτώσεων των νέων μέτρων (5,4 δισ. ευρώ) κατά την περίοδο 2016-2018 στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, στις επενδύσεις, στην απασχόληση, στην κοινωνική ασφάλιση, στην αποκλιμάκωση των δημόσιων ελλειμμάτων και του δημόσιου χρέους καθώς και στο βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων και των συνταξιούχων.

 

Το ασφαλιστικό και η συμφωνία αξιολόγησης

Ευελιξία της απασχόλησης και συντάξεις

Το όραμα των δανειστών για την Ελλάδα

Η στρατηγική της ευρωπαϊκής στασιμότητας

ΑΡΘΡΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡA AΡΘΡΑ

Η Οδύσσεια του Ασφαλιστικού

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΕΤΣΗΣ

εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ, 2016

Oικονομική κρίση και

κοινωνικό κράτος

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2013

Η μετανάστευση από και

προς την Ελλάδα

Απολογισμοί και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2010

Κοινωνική ασφάλιση

Η διαρκής κρίση και προοπτικές

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ,

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Η κοινωνική πολιτική μετά

την κρίση του κράτους πρόνοιας

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΛΕΤΣΟΣ

εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ, 2005

Αναλογιστική μελέτη ΙΚΑ - ΕΤΑΜ

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΡΩΜΑΝΙΑΣ,

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΡΓΙΟΣ,

ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΟΓΛΟΥ

ΙΝΕ (ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ), 2007

Εργασία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 2001

Υγεία και οικονομία

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

εκδόσεις ΚΑΜΠΥΛΗ, 1999

ΒΙΒΛΙΑ

Επικοινωνία

E-MAIL: savvas.robolis@gmail.com

FIND US:

PHOTOGRAPHY: GEORGE TSAFOS

DESIGNED BY:

Copyright © 2016

ΣΑΒΒΑΣ ΡΟΜΠΟΛΗΣ

graphics